Varlık Vergisi Hakkında Bilgi

Varlık vergisi, II. Dünya savaşının ortaya çıkardığı zor ekonomik koşullara karşılık her türlü karaborsacılık, haksız kazanç gibi olumsuzlukların artması sonucu, Saraçoğlu hükümeti tarafından çıkarılmış birkanundur. 17 maddeden oluşur. 1942 yılının Kasım ayında çıkarılan bu kanun her ne kadar haksız kazanç ve vurgunculuğu hedefine aldıysa da uygulama pek de amacına yönelik olmamış, Cumhuriyet tarihinin en çok tartışılan kanunlarından biri olmuştur.

Varlık Vergisi Kanunu

Varlık Vergisi kanununa göre savaşın başladığı 1939 yılından itibaren elde edilmiş olan büyük kazançların bir bölümüne bir defaya mahsus olmak üzere el konulacaktı. Vergi miktarı her bölgenin en üst mülki amiri, mal memuru, tacirler ve belediye üyelerinin oluşturacağı takdir komisyonları tarafından belirlenecekti ve belirlenen vergi miktarına itiraz yolları kapalıydı. Uygulamada bir takım adaletsizlikler ortaya çıktı çünkü gayrimüslim Türk vbatandaşları için belirlenen vergi miktarı ile Müslüman Türkler için belirlenen vergi miktarı oranları çok farklıydı. Yani gayrimüslim Türk vatandaşları için belirlenen vergi miktarları çok daha yüksek tutulmaktaydı. Ermeniler’den alınan varlık vergisi oranı %232,  Yahudiler’den %179, Rumlar’dan %156 iken Müslümanlar’dan alınan varlık vergisi oranı %4,94 olarak belirlenmişti. Toplamda vergilerin %87’lik oranı gayrimüslim mükelleflere yüklenmişti.

Belirlenen vergi miktarı on beş gün içinde ödenmek zorundaydı. Bu süre içinde ödenmemesi durumunda ceza uygulanmaktaydı. Öncelikle vergi miktarı üzerine faiz  ilave edilir, yine ödenmezse haciz ve zorunlu çalışma yükümlülüğü getirilirdi. Mükellefin ailesinin malları da el konulacak mallar arasında gösteriliyordu. Hatta vergisini ödemeyen iki binden fazla vatandaş çalışma kamplarında toplanmış, burada meydana gelen kaos içinde 21 kişi hayatını kaybetmişti. Sadece İstanbul’da vergi borcunu ödeyemeyen  binlerce gayrimüslime ait ev ve işyerleri haczedilmiş ve satılmıştı.

Bu kanun ile tahsil edilen vergiler 1942 yılı devlet bütçesinin %80’iydi.

Varlık Vergisi Kaldırılıyor

Türkiye’de oluşan yoğun tepki bir yana savaşın müttefik devletleri arasında da yoğun tepki duyulmasına sebep oldu. Vergi kapsamında çok sayıda Yahudi’nin olması, bu uygulamayı getiren hükümetin ırkçılık suçlamalarıyla karşı karşıya kalmasına yol açtı. Sonuç olarak içeride ve dışarıda tepkilerin gittikçe artması nedeniyle Mart 1944’te Varlık Vergisi Kanunu kaldırıldı.

Yorum Yap