Kanuni Sultan Süleyman Dönemindeki Gelişmeler

Kanuni Sultan Süleyman Kimdir başlıklı konumuzda bu önemli padişahın hayatına değinmiştik. Bu yazımızda ise Kanuni Sultan Süleyman dönemindeki gelişmelere değineceğiz.  1520-1566 yılları arasında olmak üzere 46 yıl tahtta kalarak Osmanlı tarihinin en uzun süre tahtta kalan padişahı unvanını taşır. Süre bu kadar uzun olunca ve devir Osmanlı Devleti’nin en parlak devirlerinden biri olunca Kanuni döneminde meydana gelen gelişmeler de çok olmuş.

Kanuni Sultan Süleyman nasıl tahta çıktı?

I. Süleyman olarak da bilinen Osmanlı Devleti’nin 10. padişahı Kanuni Sultan Süleyman, babası Yavuz Sultan Selim’in beklenmedik ölümü üzerine tahta çıktı. Tek varis olduğu için taht kavgasına girmesine gerek kalmamıştı. Bu da onun en büyük şanslarından biriydi. Tahta çıktığında 25 yaşındaydı ve babası ona oldukça zengin ve güçlü bir devlet bırakmıştı.

Tahta çıktığının ilk yıllarında iç isyanlarla mücadele etmek zorunda kaldı. Bu iç isyanları kısaca açıklayalım

Kanuni Sultan Süleyman dönemindeki iç isyanlar

-Canberdi Gazali İsyanı: Memluk Devleti’ni tekrar kurma amacı taşıyan Canberdi Gazali tarafından 1521 yılında çıkarılan isyan kısa sürede bastırıldı.

-Ahmet Paşa İsyanı: Hakkı olan sadrazamlık görevine getirilmeyi beklerken Mısır’a vali olarak atanınca bölgede isyan etti. 1524 tarihli isyan kısa sürede bastırıldı.

-Baba Zünnun İsyanı: Vergilerin ağırlığından şikayetçi olan Türkmenler tarafından 1524’te Yozgat’ta çıkarılan bu isyan da kısa sürede bastırıldı.

-Kalenderoğlu İsyanı: 1527 tarihli Şii kökenli bir isyandır ve bu da diğerleri gibi kısa sürede bastırılmıştır.

Kanuni Sultan Süleyman Dönemindeki Dış Politika

Kanuni Sultan Süleyman dönemindeki dış politika gelişmelerini üç grupta ele alabiliriz. Bunlar; Batı’da, Doğu’da ve Denizlerdeki gelişmelerdir.

A) BATI’daki GELİŞMELER

Bu dönemde batıda Osmanlı Devleti Macaristan ve Avusturya ile mücadele etti.

-Belgrad’ın Fethi (1521):

Macar’ların kendilerine gönderilen Osmanlı elçisini öldürmesi üzerine Kanuni Sultan Süleyman sefere çıkarak Macarların elindeki Belgrad’ı fethetti. Böylece Macaristan üzerine ilk sefer gerçekleştirilmiş oldu. Aynı zamanda Belgrad, Kanuni Sultan Süleyman’ın fethettiği ilk yerdi.

-Mohaç Meydan Muharebesi (1526):

Tuna’nın diğer kıyısını da kontrol altına almak isteyen Kanuni, Şarlken’in elinde esir bulunan Fransuva’nın annesinin yardım isteğini fırsat bilerek tekrar sefere çıktı. Macarlar ile yapılan savaşı Osmanlı Devleti 2 saat gibi çok kısa bir sürede kazanarak Orta Avrupa hakimiyetini ele geçirdi ve Macaristan Osmanlı’ya bağlandı.

Bu galibiyet Osmanlı Devleti için yeni sefer ve savaşlar demekti zira Macaristan’ın ele geçirilmesi Osmanlı Devleti’nin Avusturya ile sınır komşusu olması anlamına geliyordu.

-I. Viyana Kuşatması (1529):

Osmanlı Devleti ile Avusturya arasında Macaristan hakimiyeti için başlayan mücadelelerden ilki I. Viyana kuşatmasıdır. Ölen Macar kralı Layoş’un kız kardeşiyle evli olan Avusturya kralı Ferdinand, Macar krallığı için hak iddia ediyor, Kanuni’nin Macar tahtına getirdiği Yanoş’un krallığını tanımadığı için Budin’i ele geçirdi. Bunun üzerine Kanuni Sultan Süleyman sefere çıkarak Budin’i geri aldı ve ardından -Viyana’yı kuşattı. Ancak mevsim şartları, sağlam surlar gibi bazı olumsuzluklar nedeniyle kuşatması fetihle sonuçlanmadı.

-Alman Seferi (1532): Ferdinand’ın Budin’i tekrar işgal etmesinin ardından Kanuni Almanya seferine çıktı. Ferdinand’ın barış istemesi üzerine İstanbul Antlaşması imzalandı.

-İstanbul Antlaşması (İbrahim Paşa Ant. 1533): Bu antlaşma ile Avusturya arşidükü (kralı) protokolde Osmanlı sadrazamına denk kabul ediliyor böylece Osmanlı Devleti Avusturya’ya siyasi anlamda üstünlük sağlamış oluyordu. -Bu üstünlük 1606 yılında imzalanacak olan Zitvatoruk Antlaşması’na kadar devam edecek.- Ayrıca Avusturya Macaristan’ın iç işlerine karışmayacak ve Osmanlı Devleti’ne yıllık otuz bin altın vergi ödeyecekti.

Avusturya kralı Ferdinand, ölen Macar kralı Yanoş’un yerine geçen Sigismund’un krallığını tanımayınca Kanuni tekrar 1541’de sefere çıktı ve nihayet bu sefer sonunda Macaristan üç bölgeye ayrıldı: Budin Beylerbeyliği (doğrudan Osmanlı’ya bağlı), Erdel Beyliği (Özerk, Osmanlı’ya bağlı), Kuzey Macaristan (Avusturya’ya bağlı)

-Zigetvar Seferi (1566): Ferdinand’dan sonra Avusturya kralı olan Maksimilyen’in Erdel’e saldırması üzerine Kanuni tekrar sefere çıktı ve bu Onun son sefere oldu. Kanuni’nin kuşatma sorasında öldü ancak dönemin sadrazamı padişahın vefatını ordudan gizleyerek kuşatmaya devam etti ve Zigetvar’ı aldı.

Kanuni Sultan Süleyman dönemindeki gelişmelereB) DOĞU’daki GELİŞMELER

İran’daki Safevi Devleti’nin başında bulunan Şah Tasmasb’ın Osmanlı topraklarına yönelik olumsuz politikaları nedeniyle Kanuni üç kez İran seferine çıktı ve bu seferler sonucunda Bağdat, Karabağ, Revan ve Nahçıvan Osmanlı topraklarına katıldı. Bunun sonucunda Osmanlı-İran arasında ilk resmi antlaşma olan Amasya Antlaşması (1555) imzalandı.

C) DENİZLERDEKİ GELİŞMELER

Osmanlı donanmasının belki de en güçlü olduğu dönem Kanuni Sultan Süleyman dönemidir zira Osmanlılar denizlerdeki en büyük başarılarını bu dönemde elde etmiştir. Denizlerdeki bu önemli gelişmelere bir bakalım;

Fatih Sultan Mehmet, Rodos’u almayı çok istemiş ancak Rodos’u fethetmek ona bir türlü kısmet olmamıştı. Kanuni, 1522 yılında Rodos’u fethederek Ege Denizi’i kontrolünü tamamen ele geçirmiş oldu.

Cezayir’i İspanyollardan almayı başaran Hızır Reis, Kanuni’nin isteği üzerine Osmanlı hizmetine girince Cezayir otomatikman Osmanlı egemenliğine girmiş oldu. Hızır Reis de bundan sonra Kaptan-ı Derya Barbaros Hayrettin Paşa adıyla anılacaktı.

Osmanlı tarihinin denizlerdeki en önemli gelişmesi hiç şüphesiz Preveze Deniz Savaşı’dır. 1538 tarihli bu savaş Barbaros Hayrettin Paşa komutasındaki Osmanlı donanması ile Andrea Doria komutasındaki Haçlı donanması arasında yapılan bu savaş Osmanlı’nın büyük zaferiyle sonuçlandı ve böylece Akdeniz bir Türk gölü oldu, yani Akdeniz’de Türk üstünlüğü kabul edilmiş oldu.

Kanuni Sultan Süleyman Dönemindeki diğer deniz faaliyetleri; Trablusgarp alındı, Batı Akdeniz ve Kuzey Afrika’daki Türk üstünlüğü kesinleşti.

Son olarak; Kanuni Sultan Süleyman dönemindeki, Akdeniz ticaretini canlandırmak ve Hıristiyan birliğini engellemek amacıyla ilk kez Fransa’ya kapitülasyonlar verdi.

Yorum Yap