İpekböceği Nasıl Bir Hayvandır? İpekböceği Hakkında Bİlgi

Ana sayfa » hayvanlar alemi » İpekböceği Nasıl Bir Hayvandır? İpekböceği Hakkında Bİlgi

Kelebek tırtılı olarak da tasvir edilen, evcil ipekböceği kelebeği de denilen ve en sevimli böceklerden biri olan ipekböceği nasıl bir hayvandır, özellikleri nelerdir, nerelerde yaşarlar, ne yerler?

İpekböceği Nasıl Bir Hayvandır? Tarihsel Süreçte İpekböceği

İnsanoğlunun ipekböceği ile serüveni MÖ 3000’li yıllara kadar uzanır. Tarihsel süreçte insanoğlunun hayvanların etinden,sütünden,postundan olabildiği kadar faydalanmaya çaba gösterdiği düşünülürse ipekböceğinin kozasından faydalanması da gayet doğal bir süreçtir. Bunu ilk başaranlar ve ekmeğini yiyenler ise Çinliler olmuş. Rivayete göre Çin imparatoru bir gün sarayının bahçesinde dolaşırken bir tırtıl gözüne çarpar ve bu tırtılı gözlemlemeye başlar. Tırtılın dut yaprağı yediği ve koza ördüğü tespit edilince bu küçük böceğin gözlem altına alınmasını emreder ve böylece uzun süren incelemeler sonucunda ipekböceği tarafından üretilen kozadan iplik ve bu iplikten de kumaş dokunabileceği keşfedildi.

Bu durum Çin için mükemmel bir ekonomik atılım olacaktı. Dolayısıyla ipek üretiminin sırrını uzun dönem boyunca saklamayı başardılar zira ipekböceğinin yumurtalarını başka bir ülkeye götürmenin cezası çok ağırdı. Böylece ipek ticareti ve endüstrisi Çin tekelinde 3000 yıldan uzun bir süre kalmış oldu. Ancak nihayetinde Çinli bir prensesin bir Khotanlı ile evlenmesi ve saçlarının arasına sakladığı ipekböceği yumurtalarını kocasının ülkesine getirmesiyle bu sır açığa çıkar.

İpekböceğinin Anadolu’ya gelmesi Bizans döneminde gerçekleşmiş, Türkler ise 6. yy.da Göktürkler döneminden itibaren ipek ile tanışmıştır.

İpekböceği ve  Özellikleri

Dut yaprağı yiyerek beslenen ipekböceklerinin  ömrü ne yazık ki sadece iki aydır. Dişisi ortalama 250 yumurta bırakır ve bundan yaklaşık üç gün sonra ölürler. Yavrular bu yumurtadan çıktıktan sonra iki aya kalmadan 8 cm’ye kadar büyürler. Büyüdükten sonra dudak kısımlarından bir sıvı çıkararak koza örmeye başlarlar. Üç dört gün kadar kısa bir süre içinde kozalarını örer, bu kozaların içine girerler. Bu süre içinde dört kez de deri değiştirmektedirler. Bu kozanın içinde kalarak iki üç hafta içinde kelebek haline gelir ve kozasının içinden çıkar.

İpekböcekleri birer minik tırtıl iken tırtıllıktan kelebekliğe terfi etseler de uçamazlar. Dişi kelebeklerin vücutları kanatlarına göre daha ağırdır. Yumuşak ve ince tüylü, tombik vücutlu ve açık bir renge sahip olan bu minik yaratıkların en büyük özellikleri ipek kozası yapmalarıdır.

İpekböceğinin en ilginç özellikleriden bir diğeri kendi ağırlıklarının elli bin katı kadar dut yaprağı tüketebilmeleridir. Buna karşılık su ihtiyaçları yoktur zira bu ihtiyaçlarını dut yapraklarından doğal olarak karşılayabilirler. Her dut yaprağını da yemezler. Bayat, kuru ya da ıslak yapraklar onlara göre değildir.

ipekböceği

İpekböceği Nasıl Ürer?

Dişi kelebekler çiftleşmek için sürekli kanat çırparlar. Çiftleştikten sonra erkek kelebek hemen ölür, dişi kelebek ise yumurtalarını bırakmasının ardından ölür. Bu süre sadece 3-4 gün kadardır.

İpekböceğinden İpek Üretimi Nasıl Yapılır?

İpekböcekleri  üst dudak kısımlarındaki delikten zamk benzeri iplik halinde bir sıvı salgılarlar ve bu sıvı, havayla temas halinde katılaşır. Bu lifler dünyanın en değerleri kumaşlarının üretildiği ipektir.

Peki bu ipliklerden nasıl ipek kumaş elde edilir? Üretim aşamaları nasıldır?

İpekböceğinin koza içinde geçirdiği süreye pupa adı verilir. Bunların koza içindeki hallerine ise krizalit denir. Pupa evresi yaklaşık 3 hafta kadar sürer ve bu 3 hafta sonunda kelebeğe dönüşerek koza içinden çıkarlar. İşte üreticiler kelebeklerin bu koza dışına çıkmasına fırsat vermezler ve güneş ışığına maruz bırakmak, sıcak su ya da buhara maruz bırakmak suretiyle öldürülür. Kozaların yumuşatılmasından sonra koza ipliğinin başlangıcı bulunur ve  ipek telleri çekilerek çıkrıklara sarılır. Yarım kilo ipek için yaklaşık 3000 koza bu işleme tabi tutulur. Tek bir kozadan çıkan ipliğin uzunluğu ise bir kilometreyi bulabilir ancak bu uzunluk ortalama 500 metredir. İşte böylece ham ipek üretilmiş olur.

İpekböceği Nerede Yetişir?

Türkiye’de ipekböcekçiliği yaygın olarak yapılmaktadır. En çok başta Bursa olmak üzere Antalya, Bilecik, Isparta, Ankara, İzmir, Muğla, Balıkesir, Hatay, Kocaeli, Eskişehir, Sakarya ve Diyarbakır’da yapılmaktadır. Dünya genelinde ise Çin ve Japonya başta gelir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.